Wat hebben eten, tijd, dood, religie en lust met elkaar gemeen?

Om maar gelijk de vraag te beantwoorden: Het zijn stuk voor stuk thema’s met primitieve kenmerken; mijn favoriete thema’s in film.

Wat wordt bedoeld met primitief? Heel simpel, het zijn thema’s die universeel begrepen worden, welke taal je ook spreekt. (Primitieve thema’s of op zijn Engels ‘Primal Themes’ zijn perfect omschreven door de inmiddels overleden schrijver Blake Snyder in zijn boek/ website save the cat.) Liefde is waarschijnlijk het bekendste voorbeeld van primitieve thema’s; iedereen weet hoe het voelt en iedereen heeft er een mening over. Met liefde komt lust, eenzaamheid, vriendschap, verraad, wraak en rouw. Veel van deze thema’s komen ook met de dood. Met de dood komt ook nog het concept van tijd en natuurlijk moord. Verder, iets minder primitief is religie/ geloof, een concept dat nog steeds door het grotendeel van de mensheid begrepen wordt. En dan hebben we nog eten. Eten? Ja, eten.

Eten is een concept dat ook door iedereen begrepen wordt; zonder eten ga je dood. Maar wat heeft dit met film te maken? Nou, eten is meer dan alleen een eerste levensbehoefte. Het is iets waar je van kan genieten, iets waar je je status mee kan tonen, iets waar je passie in kwijt kan. Het is een concept dat terug te zien is in elke film, maar slechts enkele films gaan een en al over eten. Mijn liefde voor eten leg ik beter uit in een review van een van mijn favoriete films. In het Engels weliswaar, maar het lezen waard, al zeg ik het zelf.

Food: The primal theme of Tampopo.
The most relatable films are those that convey primal themes; themes that explore impulses that are within every human being’s nature. These are films about friendship, love, betrayal, death, loss, and revenge, but sadly there is one very important primal theme that is often glanced over - food.

Food might be the key point to survival, nonetheless, it’s often absent in the vast sea of films that focus on a protagonist trying to survive. Luckily there are some exceptions to this, with movies that focus purely on the art of preparing food, the art of consuming it, and a combination of the two. Think for example of films like Delicatessen, Festen, The Discreet Charm of the Bourgeoisie, La Grande Bouffe, and Babette’s Feast. Of course, there’s one film that tops them all, a film that’s not just about consuming or preparing food, but rather about food as a lifestyle. That film is director Juzo Itami’s noodle western ‘Tampopo.’ The film follows two cowboy-like truckers, Gorō (Tsutomu Yamazaki) and Gun (Ken Watanabe), who make a stop at a noodle shop to feed up before continuing with their work. The shop is owned by the friendly Tampopo (Nobuko Miyamoto), a female chef insecure about her noodle-preparing skills. When Tampopo asks the truckers for an honest opinion on her trade, Gorō gives her a brutally honest answer and advice on how to do better. Tampopo can more than appreciate this honesty and asks him with a sense of desperation to be her teacher and help her shop to flourish. And so it happened: The main plot follows Tampopo in a hilarious manner as she gradually improves thanks to the lessons of various noodle masters and Rocky-like training montages. However, what’s more interesting than this main plot, is the short vignettes intertwined throughout. These vignettes all explore a different side of the love people have for food, sometimes quite literally. The short stories include a women’s etiquette class on how to properly eat spaghetti, an old woman obsessed with squeezing the food in the supermarket, a housewife rising from her deathbed to cook one last meal, and many more hilariously beautiful moments. Even though a great portion of the film is catered towards Japanese culture, it’s a very universal film. Granted, Itami uses plenty of Hollywood genre tropes making for an accessible style, but most of this universality probably comes from the primal characteristics of the themes. Itami plays with this quite brilliantly, starting immediately in the film’s introduction. In the opening the fourth wall is broken and a well-dressed man literally speaks to us and asks about our movie snack while he shows his own. Throughout the film we’re constantly exposed to delicious dishes which we can almost smell and taste. It’s this sort of interaction that keeps you glued to the screen and makes you wish this world would come to life; longing for a bowl of ramen noodles even far after the film has ended. It leaves to wonder why this primal theme, food, is not explored as often as say love and death? Why aren’t there more films like Ratatouille, My Dinner with André, Jídlo, Chef, and of course Tampopo? Yes, It’s true many films have amazing food scenes, but hopefully in the future we’ll see more films that not only have food scenes, but treat food as a lifestyle; breathe food, just like Tampopo.

© 2021 by Pim Vogels